عربستان سعودی كه به ویژه پس از درگذشت ملك فهد، پادشاه این كشور و روی كار آمدن و محبوبیت احمدی‌نژاد در جهان اسلام و عرب تا اندازه‌ای در مناسبات خود با ایران با واقع‌بینی رفتار می‌كرد، بار دیگر جایگاه خود را به ژاندارم آمریكا در خاورمیانه تقلیل داده است.

به گزارش خبرنگار «بازتاب»، به نظر می‌رسد ظهور قدرت ایران به ویژه در سه كشور استراتژیك عراق، فلسطین و لبنان، سعودی‌ها را نگران كرده و باعث شده تا برخی حكام عربستان به تكرار اقدامات خود در زمان صدام بپردازند.
این گستاخی‌ها تا آنجا انجامید كه هفته گذشته یك مقام سعودی آشكارا از مسلح كردن تروریست‌های عراقی توسط عربستان سخن گفت.

در همین حال «آسوشتیدپرس» در گزارشی نوشت: عربستان سعودی كه به شدت نگران حضور و تأثیر عمیق ایران در دنیای عرب است، به آرامی در تلاش برای كمرنگ كردن تأثیر این كشور شیعی و جلوگیری از به حاشیه رفتن مسلمانان اهل سنت در منطقه است. تحلیلگران بر این باورند كه این جنگ جدید بین دو قدرت خاورمیانه، فصل جدیدی را در روابط نامناسب كشورها گشوده است؛ روابطی كه در چندین سال گذشته، از احتیاط تا رویارویی متفاوت بوده است.

در نگاهی سطحی، هر دو كشور، روابط مدنی و دیپلماتیك خود را از زمان بهتر شدن روابط در سال‌های دهه 1990 حفظ كرده‌اند.

«ابراهیم بایرام» از خبرنگاران روزنامه «النهار» لبنان كه از حامیان حزب‌الله ـ گروه تحت حمایت ایران ـ است، می‌گوید: «حوادثی كه در بستر این روابط در جریان است، نشان می‌دهد كه هر دو كشور علیه یكدیگر در حال فعالیت هستند و اختلافات آنها نیز در خارج از مرزها خود را نشان می‌دهد».

عربستان سعودی، یكی از متحدان آمریكا در منطقه، وزن اقتصادی و دیپلماتیك خود را برای حمایت از گروه‌هایی گذاشته كه در رویارویی مستقیم با گروه‌های تحت حمایت ایران هستند. این حمایت‌ها به ویژه در مناطق حساس مانند عراق، لبنان و فلسطین، بیشتر است.

پادشاهی عربستان درباره برنامه اتمی ایران هم اظهار ناراحتی كرده است. عربستان حتی از صلح‌آمیز بودن برنامه اتمی ایران نیز می‌ترسد، چراكه می‌تواند تهدیدی محیطی و بالقوه برای ایجاد درگیری بین ایران و نیروهای آمریكایی مستقر در كویت، قطر و بحرین باشد.

یك مقام سعودی در این‌باره گفت: ایران ابراز تمایل كرده و نشانه‌هایی را بروز داده كه مایل به همكاری با این پادشاهی برای حل مشكلات منطقه است، اما مقامات ما معتقدند كه اعمال ایران با گفته‌هایش یكی نیست و همین امر، موجب محتاط شدن عربستان در روابطش با تهران شده است.

عربستان تلاش كرده تا گروه‌های فروپاشیده عراقی را متحد كند و رهبران عراق را هم دعوت به مذاكره كرده است كه از جمله آنان، چهره‌هایی مثل مقتدی صدر و «حارث الضاری» هستند. «حارث الضاری» رهبر گروه موسوم به علمای مسلمین است كه در زمان صدام از قدرت منحصر به فردی برخوردار بود. آنان همچنین با سنیان عراق نیز صحبت كرده‌اند تا آنان را به حضور مؤثرتر در روند سیاسی عراق و مبارزه با خشونت‌ها تشویق كنند.

در دیگر نقاط، عربستان از «فؤاد سینیوره»، نخست‌وزیر تحت حمایت آمریكا حمایت می‌كند كه با تظاهرات‌های شدید خیابانی سازمان داده شده توسط حزب‌الله روبه‌روست. آنان همچنین از «محمود عباس»، رئیس ت شكیلات خودگردان فلسطین كه قصد تشكیل دولت جدیدی را دارد، حمایت می‌كنند.

روابط ایران و عربستان مدتهاست دچار تیرگی شده، به ویژه پس از انقلاب ایرانیان در سال 1979. عربستان سعودی در جنگ عراق علیه ایران، طرف بغداد را گرفت و ریاض و عربستان در جریان این جنگ روابط كاملا خصمانه‌ای داشتند.
ریاض، تهران را به تهدید امنیت خود متهم می‌كرد و در سال 1981 روابطش را با تهران قطع كرد، اما بی‌اعتمادی بین دو كشور پس از فوت آیت‌الله خمینی در سال 1989 كمتر و روابط دیپلماتیك آنان كمی پس از جنگ خلیج فارس در سال 1991 بار دیگر برقرار شد.

كارشناسان سعودی هم‌اكنون معتقدند كه ایران قصد از بین بردن رهبری سنتی ریاض و نقش سنتی وی در منطقه را دارد، اما داود شیریان، روزنامه‌نگار سعودی، می‌گوید: «عربستان به ایران اجازه نمی‌دهد به هیچ قیمتی، قدرت بزرگ منطقه شود».
او گفت: «ایران به عنوان یك كشور فارس عمل می‌كند، نه اسلامی. رقابت منطقه رقابت سنی ـ شیعه نیست، بلكه رقابت عرب ـ فارس است».

دیدگاه ایران متفاوت است. ماشاءالله شمس‌الواعظین، مشاور مركز مطالعات خاورمیانه‌ای تهران می‌گوید: سیاست ایران برای بهبود پیوندهای اقتصادی و سیاسی با كشورهای خاورمیانه به جای اروپا، باعث ترس سعودی‌ها شده است. او ادامه داد: تغییرات سیاسی به قیمت قدرت‌های سنتی مانند عربستان و سعودی و مصر ممكن نخواهد بود.

منبع: بازتاب